
Kierunki świata klasa 3 — jak je wyznaczyć, test online
Północ, południe, wschód i zachód — w trzeciej klasie trzeba je umieć pokazać w terenie, a nie tylko wyrecytować. Wystarczą Słońce, własny cień i kompas. W czwartej klasie na przyrodzie dojdą do tego plan i mapa.

Przyroda klasa 3 — kartkówki i sprawdzian (cały dział)
Dwie kartkówki i sprawdzian z przyrody dla klasy 3 w jednym pakiecie: pory roku i pogoda, rośliny i zwierzęta, powtórzenie.
Co sprawdza ten sprawdzian
Co ocenia nauczyciel
- cztery główne kierunki świata i ich kolejność na róży wiatrów
- Słońce: rano po stronie wschodniej, w południe na południu, wieczorem po stronie zachodniej
- cień w południe pada na północ
- kompas: namagnesowana igła wskazuje północ
- prawa i lewa ręka: twarzą na północ — po prawej wschód, po lewej zachód
- kierunki przeciwne: północ — południe, wschód — zachód
Najczęstszy błąd
„Słońce zawsze jest na południu” — rano jest po stronie wschodniej, wieczorem po zachodniej; na południu jest tylko około południa.
Jak sprawdzić w 2 minuty
Rozwiążcie razem 5 pytań rozgrzewki niżej. 4 dobre odpowiedzi — dział jest opanowany.
Do rozgrzewki →Co jest na sprawdzianie z kierunków świata
Najczęściej pojawiają się trzy rodzaje zadań. Pierwsze: uzupełnij różę wiatrów albo wpisz kierunek przeciwny. Drugie: gdzie jest Słońce rano, w południe i wieczorem, i w którą stronę pada cień. Trzecie: „stoisz twarzą na…” — co masz po prawej, po lewej i za plecami.
Na kartkówce zwykle wystarczy krótka odpowiedź. Na sprawdzianie bywa zadanie otwarte: opisz w dwóch–trzech zdaniach, jak wyznaczysz północ bez kompasu.
Róża wiatrów i litery na mapie
Kierunki zapamiętujemy w kolejności zgodnej z ruchem wskazówek zegara: północ, wschód, południe, zachód. Na mapach i kompasach często są litery: N — północ, E — wschód, S — południe, W — zachód.
Uwaga na pułapkę: litera W oznacza zachód, a nie wschód. Te litery pochodzą od angielskich nazw kierunków, dlatego nie pasują do polskich słów.
Kiedy Słońce jest dokładnie na południu
W Polsce Słońce jest najwyżej na niebie i dokładnie po stronie południowej mniej więcej w środku dnia: zimą około godziny 12, a latem, gdy zegarki są przestawione o godzinę, bliżej 13. Wtedy cień jest najkrótszy i pada na północ.
Dla rodzica: ćwiczcie na spacerze
Kierunki najłatwiej utrwalić w terenie. Na spacerze w słoneczne południe poproście dziecko, żeby pokazało północ po cieniu, a potem sprawdźcie kompasem w telefonie. W domu ustalcie, w którą stronę świata wychodzą okna pokoju dziecka — rano będzie widać, czy wpada przez nie słońce.
Dobrym ćwiczeniem jest też gra w polecenia: „dwa kroki na północ, jeden na wschód”. Dziecko szybko zauważy, że krok na południe cofa krok na północ.
Zadania z rozwiązaniem
Najpierw spróbujcie sami, potem rozwińcie rozwiązanie.
1. Stoisz twarzą na południe. Co masz po prawej ręce?
Pokaż rozwiązanie
- Zapamiętaj kolejność kierunków zgodną z ruchem wskazówek zegara: północ, wschód, południe, zachód.
- Po prawej ręce jest zawsze następny kierunek z tej kolejności.
- Po południu jest zachód — po prawej ręce masz zachód.
2. Rano cień słupka pada na zachód. Po której stronie nieba jest Słońce?
Pokaż rozwiązanie
- Cień pada zawsze po przeciwnej stronie niż Słońce.
- Kierunek przeciwny do zachodu to wschód.
- Słońce jest po stronie wschodniej — to się zgadza, bo rano Słońce wschodzi.
3. Robisz 5 kroków na wschód, a potem 2 kroki na zachód. Ile kroków od startu jesteś i w którą stronę?
Pokaż rozwiązanie
- Wschód i zachód to kierunki przeciwne — kroki na zachód cofają kroki na wschód.
- 5 − 2 = 3.
- Jesteś 3 kroki na wschód od miejsca startu.
Jest słoneczne południe, a nie masz kompasu. Jak wyznaczyć wszystkie kierunki?
- Stań plecami do Słońca — w południe jest ono na południu.
- Twój cień pada przed ciebie i wskazuje północ.
- Po prawej ręce masz wschód, po lewej zachód, a za plecami południe.
Rozgrzewka przed sprawdzianem: 5 pytań
Zaznacz odpowiedź — od razu zobaczysz, czy jest dobra, i krótkie wyjaśnienie.
Typowe błędy na sprawdzianie
- „Słońce zawsze jest na południu” — rano jest po stronie wschodniej, wieczorem po zachodniej; na południu jest tylko około południa.
- Mylenie rąk: gdy patrzysz na północ, wschód jest po prawej, a zachód po lewej ręce.
- Mech na pniu jako pewny znak północy — mech rośnie tam, gdzie jest wilgotno i cieniście, często z różnych stron drzewa.
Pojedyncze sprawdziany i kartkówki
Każdy arkusz ma pięć wersji (grupy A–E) i klucz odpowiedzi. Grupę A pobierzesz za darmo, grupy B–E z kluczem są w sklepie Nie każ mu liczyć! Pliki PDF od razu po zapłacie · BLIK · bez konta · faktura dla szkoły.


Pory roku i pogoda

Przyroda się zmienia

Materiały i stany skupienia
Pytania rodziców i nauczycieli
Czy jest darmowy sprawdzian z tematu „Kierunki świata”?
Tak. Grupę A arkusza „Powtórzenie z przyrody” pobierzesz za darmo jako PDF. Grupy B–E z kluczem odpowiedzi kosztują 3,90 zł.
Jak przygotować dziecko do sprawdzianu w 15 minut dziennie?
Rozwiążcie razem rozgrzewkę z tej strony, a pomyłki omówcie na przykładzie z sekcji „Co jest na sprawdzianie”. Następnego dnia — jedna grupa arkusza do druku na czas. Po trzech dniach dziecko zwykle wie, gdzie robi błędy.